Tag Archives | Ethiek

Tijd voor meer reflectie – EBM is geen toverformule

De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) koos een prikkelende ondertitel voor zijn advies: “De illusie van evidence-based practice”. Op Twitter ontstond meteen een levendige discussie over of de RVS wel heeft begrepen wat Evidence-Based Medicine (EBM) is. Volgens mij weet de Raad dat prima.

Maar de RVS signaleert een crisis. Onderzoekers, beleidsmakers, toezichthouders en zorgprofessionals staren zich te vaak blind op bewijs. Te vaak stellen zij een overmatig groot vertrouwen in de uitkomsten van kwantitatief onderzoek. Tegelijkertijd verwaarlozen ze andere waardevolle kennisbronnen, zoals de ervaringsdeskundigheid van patiënten.

Het RVS-pleidooi voor meer reflectie verdient daarom een warm onthaal. Goede zorg is zoveel meer dan “bewezen” zorg.

Lees verder →

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Lekenpraatje en proefschrift


Afgelopen dinsdag was een van de meest bijzondere dagen uit mijn leven. Het was de dag van mijn promotie. Overweldigend, al die mooie, stralende en trotse mensen om me heen. De volle, statige Senaatszaal van het Academiegebouw in Utrecht. Het daverende applaus. Alle mooie woorden.

Mijn proefschrift is inmiddels online te downloaden. De lijst met de bij het proefschrift behorende stellingen is hier te vinden.

Voorafgaand aan mijn openbare verdediging organiseerde ik een symposium met de titel “omgaan met diversiteit”. Dat symposium startte met mijn lekenpraatje. Voor wie mijn proefschrift niet gaat lezen, maar wel benieuwd is naar de highlights: ook de integrale tekst van het lekenpraatje is te downloaden.

Ik vind het leuk om inhoudelijke reacties of vragen te krijgen! Via mail of een reactie op deze post.

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Wat is eigenlijk een dialoog?

In het vierde nummer van ICT & Health van dit jaar staat een artikel van mij over de veranderkundige uitdaging van eHealth-projecten. “Dialoog is voorwaarde voor succesvolle e-health,” zo luidt de titel.

Het politieke aspect van eHealth-projecten is vaak onderbelicht. Dat is althans mijn ervaring. Projectleiders worden primair afgerekend op het technisch realiseren van een eHealth-functionaliteit binnen het vooraf besproken budget en volgens de planning. In de planvorming en (tussentijdse) evaluatie van eHealth-projecten is daarbij vaak onvoldoende tijd en flexibiliteit ingeruimd voor het nemen van lastige beslissingen en het creëren van draagvlak en enthousiasme voor het anders gaan verlenen van zorg. Terwijl dat laatste uiteindelijk grotendeels het succes van innovaties bepaalt.

Een dialoog is niet zomaar een gesprek
In het artikel stel ik dat dialoog voor een vliegende start van eHealth-projecten kan zorgen. Het is tevens een krachtige interventie als de reis van de eHealth-implementatietrein minder soepel loopt dan vooraf gedacht. Maar wat is dat eigenlijk, een dialoog? Met het woord dialoog bedoel ik niet zomaar elk willekeurig gesprek. Ik gebruik het woord om te verwijzen naar een interactie waarbij mensen daadwerkelijk de tijd nemen om naar de ander te luisteren, kritisch naar hun eigen opvattingen durven te kijken, en daarmee open staan voor nieuwe inzichten.

Dialoog vraagt goede voorbereiding
Het organiseren van dialoog vraagt het nodige aan voorbereidingen van de projectleider. Tijdens de workshop zijn er ook duidelijke gespreksregels nodig en het gesprek wordt begeleid door een kundige moderator. Deze “Nuts and Bolts Guide” gebruik ik zelf vaak als “handleiding” voor workshops waarin mensen met elkaar in dialoog gaan over lastige eHealth-onderwerpen. Een mooie leestip voor mensen die op zoek zijn naar effectieve werkvormen binnen hun eHealth-projecten.

Suggesties van waarover die dialoog tijdens workshops dan kan gaan, vind je in het artikel in ICT&Health. Het is hier te lezen.

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Artikel van mij in TvZ: “Wat is patiëntgerichte eHealth?”

Het nieuwste nummer van het Tijdschrift voor verpleegkundig experts is geheel gewijd aan de ethische vraagstukken die gepaard gaan met technologie in de zorg. “Technologie is overal aanwezig in de verpleegkundige praktijk. Aan de ene kant schrikken technologische innovaties ons af, aan de andere kant kijken we verlangend naar verbetering van onze menselijke situatie door gerichte technologische interventies”, aldus het tijdschrift over de keuze voor een dossier “ethiek en zorgtechnologie”.

In het 2 pagina’s tellende artikel put ik uit mijn wetenschappelijke publicatie over discoursen van patiëntgerichte zorg. Ik vat de drie dominante opvattingen over patiëntgerichte zorg kort samen, laat de ethische dilemma’s zien en bespreek wat dit betekent voor eHealth-projecten.

Lees hier het hele artikel.

Het artikel is met toestemming van de redactie overgenomen uit TvZ Tijdschrift voor verpleegkundig experts 2016, nr. 4, www.tvzdirect.nl.

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Twee essentiële vragen voor elke eHealth-strategie

Staat de e in eHealth alleen voor elektronische zorg? Veel mensen die de eHealth-week bezoeken zullen zeggen van niet. “eHealth is ook empowered health,” wordt vaak gesteld. Ik ben het daar ten dele mee eens. eHealth kan mensen inderdaad helpen bij het voeren van meer regie op hun zorg en gezondheid. Maar dat hoeft niet het geval te zijn. eHealth kan ook de meer traditionele zorgverhoudingen ondersteunen. Iedereen die met eHealth aan de slag gaat, doet er daarom verstandig aan zich twee belangrijke vragen te stellen: welk discours van patiëntgerichtheid omarmen wij? En welke digitale zorg past daarbij?Lees verder →

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Patiëntgericht innoveren: inzoomen op het waarom en hoe

Veel zorginnovaties streven ernaar onze zorg patiëntgerichter te maken. Daar is weinig tegenin te brengen. Ook ik ben ervan overtuigd dat we onze zorg door, voor en met patiënten kunnen verbeteren. Toch ontstaan in de praktijk vaak stevige discussies over patiëntgerichte innovaties. Inzoomen op het wat, waarom en hoe van patiëntgerichte zorg helpt dan.Lees verder →

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

Wat is patiëntgerichtheid?

De afgelopen maanden ben ik druk in de weer geweest met het afronden van mijn proefschrift. Inmiddels is het einde in zicht en is het tijd om de resultaten met de wereld te gaan delen. Tijdens het seminar “De patiënt bepaal(d)t”, dat plaatsvond in het kader van de oratie van Jan Hazelzet (hoogleraar waardegedreven zorg), presenteerde ik een door mij ontwikkelde praatplaat. Lees verder →

Lees volledig artikel · Nog geen reacties

De nieuwe arts-patiëntrelatie: TIFKAP én TIFKAD

Gyneacoloog Jan Kremer introduceerde onlangs een nieuw begrip. TIFKAP: ‘The Individual Formerly Known as Patient’. Dit omdat patiënten steeds vaker een andere rol in de zorg krijgen: meedenken en meebeslissen in plaats van het lijdzaam ondergaan van een ‘behandeling’. Bij een nieuwe rol hoort ook een andere naam. “Misschien is het goed dat we […] eens gaan nadenken om […]in de zorg andere namen te gaan gebruiken, zeker als we dingen willen veranderen en verbeteren,” aldus Kremer. Het creatieve idee, ingegeven door de naamswijziging van de artiest Prince, werd enthousiast ontvangen. Maar bij TIFKAP hoort ook een nieuw soort arts. The Individual Formerly Known As Doctor? TIFKAD dus.Lees verder →

Lees volledig artikel · Reacties zijn gesloten

Burgers over het EPD: het belang van communicatie

Vandaag publiceert de Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) om tien uur een onderzoeksrapport over de bekendheid en populariteit van het landelijk Elektronisch Patiënten Dossier (l-EPD). TNS Nipo vroeg 1236 Nederlanders of zij op de hoogte zijn van de komst van het l-EPD, wat zij denken dat dat allemaal precies zal in gaan houden en wat zij daarvan vinden. Ik heb het onderzoeksrapport reeds sinds vrijdag in mijn bezit en kan hier dus alvast een reflectie op de resultaten geven. Vanaf 10 uur vandaag kunt u het rapport downloaden van de website van de NPCF. Lees verder →

Lees volledig artikel · 1 reactie

Healthinf 2009: day 1

Deze week vindt in Porto de International Conference on Health Informatics plaats:

The purpose of the International Conference on Health Informatics is to bring together researchers and practitioners interested in the application of information and communication technologies (ICT) to healthcare and medicine in general and to the specialized support to persons with special needs in particular“.

Healthinf maakt onderdeel uit van een zogenaamde ‘joint conference’, Biostec 2009. Ik presenteer vrijdag voor het onderdeel Health Informatics een paper getiteld “Changing perspectives on Informatics? A national comparison of three national EHRs” (waarover later meer) en ben bovendien voorzitter van een sessie op zaterdag.
De komende dagen doe ik verslag van de presentaties die ik bijwoon. Die hebben betrekking op zeer verschillende thema’s op het gebied van informatie-uitwisseling in de zorg: van het voor velen onbegrijpelijke fenomeen ‘ECG simulatie’ tot onderzoek naar de manieren waarop artsen tijdens multidisciplinaire overleggen geholpen kunnen worden bij de besluitvorming. Ik zal me bij het verslag beperken tot (selecties uit) presentaties die betrekking hebben op – hoe kan het ook anders – patiëntdossiers en interactie in de zorg.

Lees verder →

Lees volledig artikel · Nog geen reacties